Geschreven door:
Op:
juli 16, 2021
Deel:

Ik vind het soms best ingewikkeld. Alleen al in de titel van deze post sluit ik de helft van de mensheid buiten. Welke woorden kan ik (nog) wel gebruiken en welke liever niet? En wie bepaalt dat eigenlijk? Sommige gevoeligheden kan ik direct plaatsen, bij andere denk ik weleens lichtelijk geïrriteerd ‘hoezo dat nu weer niet?’ En soms heb ik ook de vraag: zijn we niet een beetje aan het doorslaan? Maar ja, wie is dan eigenlijk ‘we’?

Vanmorgen nam ik deel aan een conferentie van HeartEdge waar Anthony G. Reddie een lezing gaf. Hij schreef onder andere mee aan het boek Black Theology, Slavery and Contemporary Christianity. Tijdens een vragenronde vroeg ik hem om advies over inclusief taalgebruik. Ik geef maar even door wat hij zei. Misschien voor jou gesneden koek. Voor mij bijzonder behulpzaam.

# Taal is altijd in beweging. Dat is dus ook niet iets om moeilijk over te doen. Was het een paar eeuwen geleden volstrekt normaal en niet-beledigend om als man je echtgenote ‘wijf’ te noemen. Nu kunnen we dit niet anders meer horen dan als een belediging. Schrik er dus niet van dat een taal verandert.

# Taal heeft op de een of andere manier altijd te maken met macht. Met taal categoriseren we, of iets minder aardig gezegd: stoppen we in hokjes. Dat kan soms nuttig zijn. Soms is het de opmaat om iets of iemand als ‘abnormaal’ te labelen en buiten te sluiten. Taal is niet ‘slechts’ een communicatie middel. Wees je ervan bewust!

# Als je twijfelt of je een bepaald woord wel of niet kunt/wilt gebruiken, vraag jezelf dan eens af of het woord überhaupt nodig is. Is het nodig om iemands huidskleur te benoemen of om te vragen naar iemand etnische achtergrond? Het is bijvoorbeeld eigenlijk nog maar sinds kort dat mij opvalt hoe vaak mij op internetformulieren gevraagd wordt of ik m/v ben, terwijl er geen enkele reden is om het te vragen.

# Wees open en nieuwsgierig naar de ander. Anthony vertelde openhartig dat hij in eerste instantie moeite had met een collega die vroeg om niet met ‘hij’ of ‘zij’ aangeduid te worden. Het gaf Anthony het gevoel dat hij voortdurend op zijn woorden moest letten. Pas later realiseerde hij zich dat hij niet zoveel empathie kon opbrengen voor deze non-binaire persoon. Hij realiseerde zich dat hij eigenlijk niet nieuwsgierig naar de beweegredenen en ervaringen van deze persoon was.

# Aan het begin van de bijbel stelt een mens de vraag ‘ben ik mijn broeders hoeder?’ Op zich al een mooi voorbeeld van een niet-inclusieve vraag (!) Het antwoord op die vraag veronderstelt van Gods kant een volmondig ‘ja’. Ja, wij zijn als mensen geroepen voor elkaar ‘hoeder’ te zijn. En hoe ik ervoor zorg dat mijn taalgebruik jou niet verwondt is daar een concretisering van.

# Wat is de intentie waarmee je een woord gebruikt? We zijn soms dubbelzinnig in ons taalgebruik. We zeggen: ‘ik ga je bellen’, maar dat is niet wat we van plan zijn. We gebruiken een scheldwoord maar in dit geval bij deze persoon is het een koosnaam. Wat is de intentie om een ‘omstreden’ te gebruiken? Kan de ander die intentie proeven?

# Uiteindelijk draait alles om relaties. Heb ik het beste met de ander voor? Als ik met iemand optrek in een vriendschappelijke relatie, zal de ander het als veel minder beledigend ervaren wanneer ik onwetend een woord gebruik dat de ander als kwetsend ervaart. De ander kan mij erop wijzen, weet dat ik het waarschijnlijk niet zo bedoel en ik snap dat die opmerking van de ander niet bedoeld is om mij af te wijzen en ik zal er rekening mee houden.

Ik herinner me nog goed dat ik als heteroseksueel voor het eerst van mijn leven bevriend raakte met een homoseksuele jongen en hoe makkelijk het geleidelijk werd om in die zich ontwikkelende vriendschap over en weer allerlei ongemakkelijke vragen aan elkaar te kunnen stellen. Waar ik de ander niet ken (en eigenlijk ook liever niet wil kennen), is het veel makkelijker om de gevoeligheden van de ander af te doen als ‘aanstellerij’ of ‘met een doe niet zo moeilijk’. Misschien zijn social media wel de beste demonstratie van ons enorme vermogen tot empathie en ons enorme gebrek aan empathie!

Ik heb niet de illusie dat met deze vuistregels alle problemen opgelost zijn. Mij stemmen ze in elk geval tot nadenken. Vooral dat punt van empathie of een gebrek eraan.

Richard Saly

Gerelateerd

Hoopvol leven: introductiecursus

Jezus inspireert al eeuwenlang mensen tot een leven van vertrouwen en hoop in een chaotische en angstige wereld. In deze […]

Startzondag: Aan tafel!!

Zondag 11 september hopen we elkaar te ontmoeten op de startzondag en maken we een begin met ons nieuwe jaarthema […]

Nieuw jaarthema: Aan tafel!!

We sluiten ons dit jaar aan bij het jaarthema van de landelijke kerk: “Aan tafel!” Samen eten is in bijna […]

Bijbelklas weer van start

Je staat in het Rijksmuseum voor een schilderij, leest op het bordje dat het een bijbels tafereel is, maar je […]

Aswoensdag: 2 maart

Aan het grote feest van Pasen gaat een periode van veertig dagen vooraf (de zondagen worden niet meegeteld) waarin christenen […]

Bidden voor de crisis in Oekraïne

“Laten we samen in gebed gaan voor alle mensen die zo zwaar lijden in deze situatie. Heer, ontferm U over […]